مردم ندوشن از توابع شهرستان صدوق يزد در ماه محرم در سوگ سيد و سالار شهيدان آيينهاي عزاداري ويژهاي برپا ميكنند.
از جمله اين آيينها مراسم موسوم به"شاه كشيدن"است كه هر شب قبل از شروع آيين عزاداري اجرا ميشود.
در اين مراسم ، ذاكران اهل بيت از كساني كه در پايداري فرهنگ اسلامي و برپايي آيين عزاداري سالار شهيدان انجام وظيفه كردهاند به نيكيياد ميكنند.
از ديگر آيينهاي عزاداري امام حسين(ع) در ندوشن مراسم "يارون عزا" است كه بعد از مراسم "شاه كشيدن" برگزار ميشود.
دراين آيين تعدادي از مردان عزادار به صورت دايره در كنار هم ميايستند و در حاليكه به آرامي حركت ميكنند، دو بند از ترجيع بند معروف محتشم كاشاني شاعر بلندآوازه ايران را ميخوانند.
در پنجمين روز ماه محرم نيز طي مراسم خاصي روي حسينيه سفلي ندوشن كه به شكل هندسي هشت گوش ساخته شده است، چادر و در اصطلاح محلي"پوش"كشيده ميشود.
در اين روز ، يك اصله نخل كه سمبل معنوي تابوت مطهر حضرت امام حسين (ع) محسوب ميشود، با پارچه مشكي پوشانده شده و مردم به عزاداري و مديحهسرايي ميپردازند سپس با ذبح گوسفند، پوش حسينيه توسط خادمين بر فراز آن كشيده ميشود.
"پوش"، روپوش بسيار بزرگ و به اندازه مساحت حسينيه است كه با نوارهاي پارچهاي سفيدرنگ به صورت دايره به هم دوخته شده و داراي چهار قسمت مساوي است.
وسط و گوشه هر قسمت از پوش، تزييناتي دارد كه از جمله آن تصوير شيري است كه خورشيدي به نشانه امامان معصوم بر آن سوار شده و اسامي پنج تن آل عبا، اشعاري از محتشم كاشاني و گلدوزيهاي زيبايي بر روي آن نقش بسته است.
" ذكر خواني"،يكي ديگر از آيينهاي عزاداري مردم منطقه است كه در شبهاي هفتم، هشتم و سيزدهم ماه محرم اجرا ميشود.
در موقع انجام اين مراسم گروهي از مردم كه اغلب از سادات هستند به صورت دايره در پايين منبر نشسته و در دو گروه، اشعاري را ميخوانند.
در اين شبها، هياتهاي عزاداري دو حسينيه با سينهزني و زنجيرزني به سوگواري ميپردازند.
مراسم"نخل بستن"، از ديگر آيينهاي رايج در ندوشن است كه طي آن تعدادي از خادمان حسينيه در هشتمين روزمحرم پس از آراسته كردن آن با پارچه مشكي، روي قسمت جلو و عقب نخل يك خنجر،آيينه و سازهچوبي به شكل سرو نصب ميكنند.
به باور مردم منطقه، نخل نشانه جنازه امام حسين (ع)و پارچه سياه روي آن علامت پارچه روي جنازه آن امام عزيز محسوب ميشود و خنجر و نيزه نيز حكم تيرهاي وارد شده بر پيكر مطهر امام حسين (ع) را دارد.
همچنين سرو جلوي نخل به عنوان قد و قامت علي اكبر(ع)، آيينهي روي آن به عنوان نور وجود امام حسين(ع)،علمهايي كه بر نخل بسته شده به عنوان علمدار كربلا و پارچههاي زينتي بستهشده بر نخل به عنوان حجله حضرت قاسم(ع) محسوب ميشود.
مردم خداجوي ندوشن در روز تاسوعاي حسيني نيزمراسم ويژهاي با نام "پرسه" برگزار ميكنند كه طي آن هياتهاي عزادار در كوچه و خيابانها حركت ميكند و اشعاري را در ذكر مصيبت امام حسين(ع) و يارانش ميخوانند.
در عصر تاسوعا، آيين نخل برداري و مجلس وعظ برپا ميشود و سوگواران در حاليكه به آرامي در حسينيه حركت ميكننددر دو گروه اشعاري را در وصف وقايع روز عاشورا ميخوانند و به سر و سينه ميزنند و درپايان نيز مراسم سينهزني و آيين نخلبرداري انجام ميشود.
در آيين نخلبرداري كه اغلب جوانان در آن شركت دارند در حاليكهنخل را سه مرتبه دور حسينيه ميچرخانند، عزاداران به احترام نخل ميايستند و كودكان "حسين حسين"گويان دنبال آن ميدوند و افرادي كه گوسفندي نذر كرده باشند، آن را جلوي نخل قرباني ميكنند.
صبح روز عاشورا نيز مراسم روضهخواني و سينهزني در مسجد جامع ندوشن و همزمان با آن مراسم گرداندن نمادين محمل حضرت زينب (س) برگزار ميشود.
در روز عاشورا نيز مراسم "تعزيهخواني" به مدت سه ساعت در حسينيه عليا و سفلي برپا ميشود و تعزيهخوانها وقايع اين روز را بازسازي ميكنند.
مراسم تعزيه از ورود "شمر" به صحنه كربلا آغاز ميشود و تا شهادت امام حسين(ع) ادامه دارد و تمامي گفتگوهاي ميان افراد به صورت شعر رد و بدل ميشود.
بعد از ظهر عاشورا، مردم ضمن شركت در مراسم روضهخواني، در آيين پخت نوعي غذا كه به "آش امام حسين (ع)" معروف است، شركت ميكنند.
در روز سيزده ماه محرم و سومين روز شهادت امام حسين (ع) مراسم ويژه "هيات بني اسد" در ندوشن برگزار ميشود.
در اين روز ، عدهاي از عزاداران لباس مخصوص عربي پوشيده و ضمن قرائت اشعاري ، در يك حركت پيكرهاي نمادين امام حسين(ع) و يارانش را از حسينيه سفلي به سمت حسينيه عليا تشييع ميكنند.
پس از پايان اين مراسم، تعزيه ورود امام سجاد(ع) به صحنه كربلا و دفن شهدا اجراء ميشود.
مراسم نخل برداري،سينهزني و روضه خواني ازديگر برنامههاي روز سيزدهم ماه محرم است و مراسم جمعآوري پوش حسينيه در روز چهاردهم ماه محرم به نحو با شكوهي برگزار ميشود.
خلاصه مقاله:
